Ամուլսարի ծրագրի իրագործմամբ հարվածի տակ են Արփան, Սևանա լիճը, Ջերմուկի ջրերը …

Այսինքն` գրեթե ողջ Հայաստանը

06-07-2017 15:06:48   | Հայաստան  |  Հասարակություն
 


 
«Լիդիան Արմենիա» ընկերության կողմից Ամուլսարի ոսկեբեր քվարցիտների հանքավայրի շահագործման դեպքում շրջակա միջավայրն աղտոտվելու է ծանր ու թունավոր մետաղներով, որոնք, ամենից զատ, քաղցկեղածին հատկություն ունեն:
Տնտեսագիտության դոկտոր, պրոֆեսոր, «Այլընտրանք» հետազոտական կենտրոնի ղեկավար Թաթուլ Մանասերյանի հավաստմամբ, շատ դեպքերում ծանր մետաղներով հագեցած են այն պտուղները, որոնք մենք այսօր սպառում ենք, և այս վիճակն է` դեռ նույնիսկ մինչև Ամուլսարի ոսկու հանքավայրի շահագործումը, ինչին, ցավոք, գրեթե ոչ ոք ուշադրություն չի դարձնում:
«Փոքր հանրապետություն ենք, մի քանի ժամում հանրապետության հարավից հյուսիսը կարող ենք անցնել, մեր երկրի համար նման աղետն անթույլատրելի է, պետք է կասեցնել,- ասաց Թ. Մանասերյանը:- Ավելի լավ է` դրամահավաք սկսենք, տանք, դրա փոխարեն, բյուջեն լցնեն, քան այս գնով, ոչ արժանապա
տիվ ձևով կուլ գնանք տրվող խոստումներին:
Մի քանի օր առաջ եմ այնտեղ եղել, էլ ուրիշ բանի մասին չեմ խոսում` արդյունաբերական նպատակներով արդյունահանում և այլն, պարզապես այդ
ապարը բացեք, կոտրեք, թողեք անձրևաջրերի տակ, ու դրանից հետո տվեք լաբորատոր անալիզի, տեսեք ինչ է առաջացել, ինչ վնաս կարող է տալ: Այդ աստիճան ակնհայտ ու մեծ աղետ է սպասվում: Խնդրում եմ ինքներդ համոզվեք այդ բանում»:
Այստեղ մի փոքր բացենք փակագծերը. լաբորատոր փորձաքննության արդյունքում պարզվելու է, որ առաջացել է ծծմբական թթու` H2SO4, այդ թթուն պարունակող թթվային ջրեր: Հանքի մակերսի հողի, կավի շերտի հեռացումից հետո դրանց տակ եղած ճաքճքած ապարները, որոնք հետո, հանքի շահագործման ընթացքում կոտրատվելու, մանրացվելու արդյունքում ավելի մեծ մակերես են ունենալու, շփվելու և քիմիական ռեակցիայի մեջ են մտնելու անձրևաջրերի և այլ ջրերի, ինչպես նաև մթնոլորտում եղած թթվածնի հետ: Հանքի այդ թթվային դրենաժի հետևանքով առաջանալու է ոչ մեծ խտության ծծմբական թթու` H2SO4, որը ձագարաձև փորվելիք (եթե, իհարկե, դեմը չառնենք) հանքից ներծծվելու է գրունտային ջրերի մեջ և ստորերկրյա ջրերով կարող է հասնել նույնիսկ ոչ հեռու գտնվող (ընդամենը մետ 14կմ) մեր Ջերմուկի անգնահատելի ջրերին, ապականել, ավելին` թունավորել դրանք:
Եթե նույնիսկ վերը նշվածը տեղի չունենա, ապա այդ ստորերկրյա ջրերը ելք ունենալով ավելի ցածր նիշերի վրա գտնվող ձորերում, ձորակներում, խառնվելու են այն աղբյուրներին, որոնցից սնվում են Արփա և Որոտան գետը, թունավորելու են այդ գետերի ջրերը: Արփան, ինչպես հայտնի է, ի վերջո հասնում են Սևանա լիճ, բացի այդ, Արփայի և Որոտանի ջրերով ոռոգվում գյուղատնտեսական նշանակության հսկայական տարածքներ, նշված գետերի ջրերը միաժամանակ խմելու ջուր են հանդիսանում անասունների համար: Հենց այստեղ նշենք, որ Սևանա լճի ջրերով ոռոգվող Արարատյան դաշտում  է ապրում (Երևանում և այլ բնակավայրերում) Հայաստանի բնակչության կեսից ավելին, որը սնվում է այդ դաշտում աճեցված բանջարեղեններով, մրգերով ու պտուղներով:
Ավելին. թթվային հիշյալ ջրերն արտահոսքի դեպքում կարող են թունավորել հանքավայրից ոչ հեռու գտնվող գյուղատնտեսական հողերը, նաև խառնվել այդ տարածքում եղած մակերևութային ջրերին, այդ կերպ հասնել Որոտան և Արփա գետերին, վերջինիս ջրերով նույնպես թունավորել ներքևում գտնվող հողատարածքները և Սևանա լիճը: Ընդ որում, խնդիրը սոսկ ծծմական թթվով հողատարածքների, Արփա և Որոտան գետերի, Սևանա լճի, բացառված չէ, նաև Ջերմուկի հանքային ջրերի թունավորումը չէ: Ծծմբական թթու պարունակող այդ թթվային ջրերն անհամեմատ ավելի մեծ չափաքանակներով, քան սովորական ջուրը, իրենց մեջ լուծում են Ամուլսարի հանքավայրի ապարներում ոսկուց ավելի մեծ պարունակությամբ առկա վտանգավոր տարրերը, նաև ծանր, թունավոր, ինչպես նաև ռադիոակտիվ մետաղները: Կարծում ենք, արդեն կարելի է պատկերացնել, թե ինչ ահավոր խառնուրդի մասին է խոսքը:
Ընդգծենք, որ «Լիդիան Արմենիա» ընկերությունն պետական համապատասխան մարմնին չի ներկայացրել այնպիսի հետազոտության արդյունք հանդիսացող հաշվետվություն, որը երաշխիք կտա, որ իրենք կկարողանան կառավարել թթվային դրենաժի ռիսկը, և վերը նկարագրվածն իրականություն չի դառնա: Համենայն դեպս, գոյություն չունի պետական համապատասխան մարմնի` բնապահպանության նախարարության «Շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության փորձաքննական կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի կողմից փորձաքննված, հիշյալ ռիսկի կառավարման ու վտանգի չեզոքացման երաշխիք տվող այդպիսի ուսումնասիրության, գնահատման հաշվետվություն, որի փորձաքննության դրական եզրակացությամբ կհաստատվեր, որ ընկերության հաշվետվությունում ներկայացված տեղեկությունները, փաստերն ապացուցվում են, համապատասխանում են իրականությանը:
Հիշյալ կենտրոնի ղեկավարն ևս նշեց, որ վտանգված է նաև Սևանա լիճը, որը միայն մեր ազգային հարստությունը չէ, մենք անփույթ ենք շատ լուրջ արժեքի նկատմամբ, որը պատկանում է ոչ միայն մեզ, այլև տարածաշրջանին:
«Իհարկե, Ամուլսարի խնդիրը բավական լուրջ խնդիր է և խորքային հետազոտությունների կարիք ունի,- ասաց Թ. Մանասերյանը:- Ես բնապահպան չեմ, այնուամենայնիվ, որպես նաև տնտեսագետ գնահատելով իրավիճակը, տեսնում եմ, որ ոչ միայն վնասները բավական աղաղակող ու ակնհայտ են, այլ նաև, դրա հետ միասին, կան ակնհայտ ապօրինի գործողություններ, որոնցից մի քանիսին ես կանդրադառնամ:
Հետաքրքիր է, որ այն ընկերությունը, որը «Lydian International» ընկերության («Լիդիան Արմենիա» ընկերության բաժնետոմսերի 100%-ի սեփականատիրոջ.- Ա. Հ.) պատվերով կատարել է աշխատանքներ ու տվել իր եզրակացությունը, հաշվետվությունը Ամուլսարի վերաբերյալ, պետք է ներկայացներ նաև մասնագիտական հետազոտությունների արդյունքներ: Ձեզ ուզում եմ ծանոթացնել հետևյալ փաստաթղթին` «Սամուել ինժեներինգ» ընկերության 2017թ. մարտի 30-ի հաշվետվությանը: Սա փաստաթուղթ է, որը ստորագրել են 7 փորձագետներ, և այստեղ ես, բնականաբար, ակնկալում էի, որ կլինեն որոշակի ուսումնասիրությունների արդյունքներ:
Երբ կարդալուց, ուսումնասիրելուց հետո բացում ենք հաշվետվության հատկապես վերջին մասը (խոսքս վերաբերվում է առաջարկներին), և ավելի որոշակի փորձում ենք 397-րդ էջում ծանոթանալ այն առաջարկներին, որոնք բխում են իրենց ուսումնասիրություններից, այդտեղ ջրի հաշվեկշռի հետ կապված, երկրաքիմիական ուսումնասիրությունների հետ կապված մարդիկ ազնվորեն խոստովանել են, որ ոչինչ չի արված, իրենք ոչինչ չեն արել: Կրկնում եմ` սա հորինվածք չէ, սա փաստաթուղթ է` 7 փորձագետի կողմից ստորագրված:
Չարված ուսումնասիրությունների համար իրենք նոր, այ հիմա` 2017 թվականին, փորձում են 405 000 ամերիկյան դոլար ստանալ, որպեսզի վերջապես կատարեն երկրաքիմիական, ջրի հաշվեկշռի հետ կապված և այլ ուսումնասիրություններ: Ասել է թե, մինչ այս, թույլտվությունը ստացել են առանց այդ ուսումնասիրությունների, մնացածը թողնում եմ արդեն ձեր դատողություններին: Նման ցցուն փաստի մասին պարտավոր էի ձեզ տեղեկացնել և ասել, որ այս ամենը կատարվում է առանց նախապես ուսումնասիրություններ անելու: Այդ փաստաթղթի տակ ստորագրած փորձագետներից ոչ մեկը գիտական անհրաժեշտ, պահանջվող կոչում, գիտական աստիճան (PHD) չունի այս բնագավառում, որ նման ուսումնասիրություն կատարեր, բայց, միաժամանակ, չեմ կարող չգնահատել նրանց ազնվությունը, որ խոստովանել են ուսումնասիրություններ արած չլինելը»:
Նշենք, որ հիշյալ ընկերության կողմից մասնավորապես ուսումնասիրված չէ, թե ջրերի մաքրման պասիվ կայանը որքանով կչեզոքացնի Ամուլսարի թթվային դրենաժի խնդիրները, ինչը պարզելն, անշուշտ, պահանջում է համապատասխան և երկարատև ուսումնասիրություններ: Ավելին. ջրային հաշվեկշռի առնչությամբ հաշվարկված չեն վերջնական գոլորշիացումը, ձնհալքի առաջացումը, ընդհանրապես, այդ տարածքում ջրերի առաջացման ծավալը, ներծծումը, մակերևութային հոսքը և այլն:
Անդրադառնալով այն խնդրին, որ ցիանիդային (թունավոր) եղանակով է կատարվելու շահագործումը, գիտնականն ասաց, որ այդ եղանակի օգտագործումն աշխարհում որոշակի դեպքերում արգելված է, և փաստաթղթում հիմնավորում չի տրված, թե հատկապես այս դեպքում ինչո՞ւ է ցիանիդային եղանակով կատարվելու: Իրենց մի քանի քննարկումների ժամանակ հավաստիացրել են, որ ոչ մի վնաս չի հասցվելու, թեև ցիանիդային եղանակի առնչությամբ փաստաթղթում այնպես է գրված, որ չեն բացառում այդ վնասը:
«Նշում են, թե Սևանա լճին վնաս չի հասցվելու,- ասաց Թ. Մանասերյանը:- Շատ լավ տեղյակ եք, որ այնտեղ գետերից Արփան լցվում է Սևանա լիճ, եթե նույնիսկ փոշու տարածման շառավղով դիտարկենք, ակնհայտ է, որ շատ մոտ է Արփա գետին ու Սևանա լճին, նույնիսկ այդ եղանակով է վնասը հասցվում, էլ չեմ խոսում այն մասին, որ հանքի թթվային դրենաժի ռիսկի կառավարման, չեզոքացման մասին հետազոտության արդյունքներ, հիմնավորում չկա ոչ Շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության գնահատականի մեջ, ոչ էլ` կառավարության հաստատած փաստաթղթերում, ինչն անթույլատրելի է»:
 Մասնագետները, փորձագետները, հիշյալ կենտրոնի ղեկավարի հավաստմամբ, առաջնահերթ են համարում նման պայմաններում, նախևառաջ, գնահատել թթվային դրենաժի ռիսկը:
«Ես,- շարունակեց տնտեսագետը,- ուզում եմ հավելել, որ այնտեղ Սարավանդ, Կեչուտ, Գնդեվազ, Գորայք գյուղական համայնքները, որոնք Ամուլսարից ընդամենը 5-9 կիլոմետր են հեռու, հիմնականում զբաղվում են անասնապահությամբ, հողագործությամբ, այգեգործությամբ, հրաշալի միրգ կա այնտեղ, չեմ խոսում Ջերմուկի մասին, որն ընդամենը 14 կիլոմետր հեռավորության վրա է:
Ոչ միայն բնապահպանների կամ տնտեսագետի հաշվարկներ են, որ միլիոնավոր, հարյուր միլիոնավոր դոլարների վնաս է հասցվելու, որովհետև Ջերմուկն այլևս որպես առողջարան չի դիտարկվելու, այլև առողջարանի գլխավոր բժշկի, մասնագետների, չքաղաքականացված մարդկանց, գործարար մարդկանց կարծիքը, համոզմունքն է սա, որ անհամատեղելի են այս երկու ծրագրերը: Եթե մենք ուզում ենք Վայքում այդ տարածքը վերածել ավելի գրավիչ վայրի, ընդ որում, ոչ միայն զբոսաշրջության, այլև, ընդհանուր առմամբ, գործարարության, ներդրումների համար կարևոր մի վայրի, ապա շատ ավելի զգույշ պետք է լինել»:
Սակայն, բնապահպանների մտահոգությունները, ըստ գիտնականի, արհամարհվում, անտեսվում են:
«Հաշվետվություններում ծիծաղելի թվեր կան, ես հանդիպեցի առավելագույնը 15 միլիոն դրամ գնահատված հնարավոր վնասի, որն ինձ հիշեցրեց Թեղուտի խնդիրը, երբ այնտեղ գետի վերացման գին էին գնահատել, գրել հաշվետվության մեջ,- ասաց Թ. Մանասերյանը:- Նշված էր 180 000 դրամ, և ես այն ժամանակ, նստած էին Թեղուտի պատասխանատուները, ասացի` իմ համեստ պրոֆեսորական աշխատավարձից տալիս եմ ձեզ այդ գումարը, մի գետ ինձ տվեք, ես հասկանամ` դա գետի արժե՞քն է, թե ոչ: Այսինքն` անհեթեթության հասնող, մարդկանց հիմարի տեղ դնող թվաբանություն: Եվ վերջում հիմքում գիտե՞ք ինչ էին դրել` ձկան արժեքը, որ այդ գետում կարող է լինել և վերանալ: Իրենց արժեքն էլ հավանաբար պետք է այդպես գնահատել և ոչ թե ավելին, մարդկային չափանիշներով:
Ամուլսարի պարագայում, շատ գովազդելով, նշել են, որ 700 000 դոլարի փոխհատուցում են պատրաստ տրամադրել բնությանը վնաս պատճառելու դիմաց, մինչդեռ ԱՄՆ-ում թթվային դրենաժի պատճառով ընդամենը մեկ գետի ընդամենը 27 կիլոմետրանոց աղտոտված մի հատվածի վերականգնման համար ծախսել է 210 միլիոն դոլար, որը, սակայն, հիմնախնդիրը դեռ չի լուծել, միլիարդներ են անհրաժեշտ: Ավելին` խոսքը որոշ դեպքերում անվերադարձ կորստի մասին է, հնարավոր չէ գումար դնել և նախկին վիճակը նույնությամբ վերականգնել»:
Ամուլսարում, հիշյալ կենտրոնի ղեկավարի հավաստմամբ, ամբողջովին վտանգված են անասնապահությունը և անասնապահական արտադրանքը (կաթնամթերքներ և այլն), իսկ ինչ վերաբերում է բնակչության առողջությանը, ապա դրան դեռ չանդրադարձավ, այնուամենայնիվ, այն շատ ցավոտ ու ծանր թեմա համարեց:
«Ես հորդորում եմ Հայաստանի բարձրագույն ղեկավարությանը` Հայաստանի Հանրապետության վարչապետին, նախագահին` իրենց անձնական հսկողության տակ առնեն այն փաստերը, որոնք արդեն մատնանշեցի,- ասաց Թ. Մանասերյանը:- Խնդրում եմ հաշվի առեք նաև, որ «Lydian International» ընկերությունը հանքարդյունահանման, հանքարդյունաբերության բնագավառում ընդհանրապես փորձառություն չունի, երբևէ նման ծրագիր չի իրականացրել և փորձառություն չունի անգամ ասումնասիրություն անելու… Իշխանությունների այս անհոգ կեցվածքն ինձ իսկապես շատ է վրդովեցնում»:
 
Արթուր Հովհաննիսյան
 
Նոյյան տապան   -   Հասարակություն
Լուրեր Հայաստանից եւ Սփյուռքից

Կարդացել են 4098 անգամ
Noyan Tapan - Նոյյան տապան
Facebook Group · 3 365 անդամ
Միանալ խմբին
Միացեք մեր «Ֆեյսբուքյան» խմբին՝ մեր հաղորդումները քննարկելու եւ բանախոսներին հարցեր ուղղելու համար



Բաժանորդագրվեք «Նոյյան Տապան»-ի մեր էջերին«Յութուբում», «Ֆեյսբուքում» Եւ «Թվիթերում»` մեր հաղորդումներն անվճար դիտելու համար


Ամուլսարի հաքավայրի խնդիրները թեմայով կարդացեք նաեւ.

13-05-2019 Ջերմուկի հանրահավաքի ամփոփում, Նամակ ՀՀ կառավարությանն ու ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներին 06-02-2019 Ամուլսարի հետ կապված դատական հայց՝ ընդդեմ բնապահպանության նախարարի 28-12-2018 Ի՞նչ հաշվետվություն էր թաքցնում Բնապահպանության նախարարն ու ի՞նչ է գրված այնտեղ Ամուլսարի ծրագրի և Լիդիանի մասին․ ՀԲՃ13-12-2018 Բաց նամակ Ամուլսարի նախագծի վերաբերյալ29-11-2018 Բաց նամակ ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանին27-07-2018 Նորերն իրականում տարբերվո՞ւմ են նախկիններից, թե սոսկ խոսքեր են, խոսքեր, խոսքեր (ֆոտոշարք)…14-07-2018 Ամուլսարի ոսկու հանքի շահագործման վերաբերյալ մտահոգություններ եւ առաջարկություններ13-07-2018 Ինչպե՞ս և ինչո՞ւ սկսվեց պայքար Ամուլսարում ոսկու հանքի դեմ. Բնապահպանական տեսակետ13-07-2018 ԱԱԾ-ն խուզարկում և հարցաքննում է ցուցարարներին.«Հրապարակ»12-07-2018 Ամուլսարի պայքարը չի մասնատվել և հանք բարձրացող ճանապարհները փակ են. Ցուցարար 11-07-2018 Սպանության սպառնալիքներն իրական չեն եղել․ ԱԱԾ-ն՝ «Լիդիան Արմենիա» ընկերության աշխատակիցների հասցեին հնչած սպառնալիքների մասին10-07-2018 «Երկու կողմն էլ` նախորդ կառավարության ներկայացուցիչները և հեղինակները հանքերի շահագործման, խարդախության են դիմել». Զարուհի Փոստանջյան (ֆոտոշարք)07-07-2018 Փաստաբաններն Ամուլսարի ծրագրի հետ կապված հարցով անվճար իրավաբանական օգնություն կտրամադրեն բնապահպաններին06-07-2018 Վարչապետը հանդիպել է Ամուլսարի հանքի շահագործման դեմ բողոքող քաղաքացիներին ու «Լիդիան Արմենիա»-ի ներկայացուցիչներին06-07-2018 Ուղիղ միացում.Վարչապետի դահլիճային հանդիպումը Լիդիանի ներկայացուցիչների եւ բնապահպանների հետ 06-07-2018 Նիկոլ Փաշինյանը հանդիպում է Ամուլսարի շահագործման դեմ հանդես եկող քաղաքացիների հետ.168.am06-07-2018 Վարչապետ Փաշինյանը Ջերմուկում է՝ ծանոթանալու Ամուլսարի խնդրին.tert.am05-07-2018 Եղեգիսում հէկ-երի, Ջերմուկում ու շրջակա համայնքներում Ամուլսարի շահագործման դեմ պայքարը մեծ, համահայկական ընդվզման շարունակությունն են05-07-2018 Արդեն երկու շաբաթ է, Ամուլսարի փրկության թեման գլխավորն է երկրում և այն այլևս չի դառնալու երկրորդական` մինչև լուծում չստանա03-07-2018 Ամուլսարի ծրագրի իրականացումը սպառնում է նաև Սևանա լճին՝ ծանր մետաղներով, ռադիոակտիվ և վտանգավոր այլ նյութերով…02-07-2018 Ահա ձեզ անհերքելի փաստ, պարոն Փաշինյան. բուն հանքի տարածքում թթվային դրենաժի անկառավարելի լինելը թաքցվել է փորձաքննությունից (տեսանյութ և ֆոտոշարք)02-07-2018 Ամուլսարի ոսկու հանքի հետ կապված հետագա որոշումները պետք է հիմնված լինեն անհերքելի փաստերի վրա. ՀՀ վարչապետ02-07-2018 Բրոնոզյանի խորհրդատուների հայտարարությունն Ամուլսար այցից հետո30-06-2018 Հայաստանի պետական անվտանգությունը խաթարվելու է Ամուլսարում անկառավարելի էկոլոգիական և այլ ռիսկերի հետևանքով12-06-2018 ՀՀ էներգետիկ ենթակառուցվածքների և բնական պաշարների նախարարությունը չընդունեց քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչների` հանքերի վերաբերյալ առաջարկությունները11-06-2018 «Փնտրվում» է Lydian International-ի գլխավոր տնօրեն Հովարդ Սթիվենսոնը․ ՀԲՃ25-05-2018 Մի անհանգստացեք, պարոն վարչապետ, Լիդիան Արմենիա»-ն չի՛ կարող դիմել որևէ միջազգային դատարան23-05-2018 Երկնքից էլ Աստված իջնի` այս հանքը չի բացվելու (տեսանյութեր)13-05-2018 Լիդիանը կոլապսի առջև է․ Հայկական բնապահպանական ճակատ06-04-2018 Հայ պառլամենտական ների միջազգային ասոցիացիայի և «Հայաստանի կանաչների միության» անդամների համատեղ քննարկումը՝ Ամուլսարի շուրջ ստեղծված իրավիճակի վերաբերյալ30-03-2018 ՀՀ բնապահպա նության նախարար Արծվիկ Մինասյանը մե՞ր ընկերն է, թե «արջի» (տեսանյութ)30-03-2018 Խորհրդի անդամ և հրավիրված հասարակական կազմակերպությունները քննարկել են Ամուլսարի շահագործման ծրագիրը28-03-2018 Ոչնչացվող Հայաստան (ֆոտոշարք)21-03-2018 Ամուլսարը, լրատվամիջոցները և Լիդիանը. ՀԲՃ16-03-2018 Ամուլսարում ջրերի սպասվող աղտոտման մասին Լիդիանի սխալ և անհիմն պնդումներին ի պատասխան․ ՀԲՃ14-03-2018 «Նոյյան Տապան»-ի «Քննարկում» հաղորդաշարի հյուրն է «Հայաստանի կանաչների միության» նախագահ Հակոբ Սանասարյանը (տեսագրություն) 13-03-2018 Հանրային խորհրդում հանքարդյունաբերության ոլորտի վերաբերյալ աշխատանքային քննարկում է տեղի ունեցել06-03-2018 Բաց նամակ Արծվիկ Մինասյանին15-02-2018 Եվրոպական բանկը հրաժարվում է Ամուլսարում իր պատասխանատվությունից․ ՀԲՃ 16-01-2018 Ամուլսարի շահագործմամբ առհավետ կորցնելու ենք այդ մակերեսի երկրաբանական կառուցվածքը՝ բուսական-կենդանական աշխարհը, գետերն ու սառնորակ աղբյուրները (տեսանյութ)15-01-2018 Ամուլսարի հանքի շահագործումից այսուհետ սպառնալիքները ավելի մեծ են լինելու.Նոր՝ թվեր (տեսագրություն) 08-01-2018 Փորձագետների հանդիպումը չի կայանալու, թեև «Լիդիանը» ընդունել էր հրավերը28-12-2017 Անկախ փորձագետները մերժում են Լիդիանի ներկայացուցիչների հետ հանդիպելու ՀՀ բնապահպանության նախարարի հրավերը14-12-2017 ՀԲՃ. ՀՀ ԲՆ հերթական «հանճարեղ» պատասխանը Ամուլսարի վերաբերյալ հարցմանը04-11-2017 «Լիդիանը» հերքում է, թե Ամուլսարը սպառնում է ողջ Հայաստանին25-10-2017 Հայաստանի համար կործանարար հետևանքներ ունեցող Ամուլսարի ոսկու ծրագրի առնչությամբ01-10-2017 Հայաստանի ջրային սիրտը շարունակում է վտանգված մնալ․ Հարութ Բրոնոզյան04-08-2017 Չփնտրել անփնտրելին. Վարչապետը պատգամավորին չներկայացրեց Ամուլսարի մասին խոստացված նյութերը28-07-2017 Տարեկան 200 000 տոննա ամոնալ է պայթեցվելու Հայաստանի հազվագյուտ մաքուր մնացած վայրերից մեկում, Ջերմուկ առողջարանային քաղաքի քթի տակ (ֆոտոշարք)26-07-2017 Ըստ միջազգային հեղինակավոր փորձագետների՝ Ամուլսարի ոսկու ծրագիրը չի կարելի սկսել։ Ինչեր է թաքցրել Լիդիանը, և ինչից է «անտեղյակ» ՀՀ կառավարությունը21-07-2017 Հայաստանի ազգային անվտանգությունը` սպառնալիքի տակ. Ամուլսարում առաջացող ծծմբական թթուն լինելու է խիստ թունավոր. SOS, SOS, SOS…12-07-2017 Լիդիանի նման անփորձ ընկերություն մը ի՞նչ գործ ունի Ամուլսարում. Հարութ Բրոնոզյան06-07-2017 Ամուլսարի ծրագրի իրագործմամբ հարվածի տակ են Արփան, Սևանա լիճը, Ջերմուկի ջրերը …04-07-2017 Էկոլոգիական եղեռն- 128-06-2017 Ինչպես կործանել Հայաստանը28-06-2017 Ամուլսարի վերաբերյալ վարչապետի հայտարարությունը ցույց տվեց, որ նա չի տարբերվում իր նախորդներից. բնապահպաններ (տեսանյութ)28-06-2017 Վարչապետը Ամուլսարի առնչությամբ փորձեց փափուկ բարձ դնել ժողովրդի գլխի տակ. (տեսագրություն)24-06-2017 Մարդասիրական «Ավրորան» և հակամարդկային «Ամուլսարի ոսկու ծրագիրը»22-06-2017 Սփյուռքը եւս անհանգստացած է Ամուլսարի հանքի շահագործման իրական հետեւանքներից (տեսագրություն)18-06-2017 «Ավրորան» ու Ամուլսարում հանքը համատեղելի՞ են․ բաց նամակ Ռուբեն Վարդանյանին և Նուբար Աֆեյանին 15-06-2017 Բնապահպա նությա՞ն, թե բնավերման նախարարություն…14-06-2017 Հասկանո՞ւմ եք, թե ինչ կկատարվի այն թունելի փլուզումից հետո, որով տեղափոխվող ջուրը պետք է հասցվի Սևանա լիճ14-06-2017 Հեռուստակամուրջ․ «Ամուլսարի ոսկու ծրագիրը և հանքարդյունահանումը` սպառնալիք Հայաստանի գոյությանը» թեմայով 13-06-2017 Խելագարվե՞լ եք, այս ի՞նչ եք անում…13-06-2017 Ամուլսարի հանքի շահագործումը անթույլատրելի է․ Լեւոն Գալստյան07-06-2017 Վարչապետին չի՞ հետաքրքրում Սևանա լճի ու մեր թունավորման վտանգը, թե՞ Ամուլսարի ծրագրի ետևում կանգնածները նրանից ավելի զորեղ են31-05-2017 «Ջերմուկ» հազվագյուտ հանքային ջուրը` կորստյան վտանգի տակ28-05-2017 Հեռուստակամուրջ - քննարկում Ամուլսարի եւ Հայաստանի հանքարդյունաբերության վերաբերյալ24-05-2017 Կուրացնող ոսկին և մոտ ապագայում Սևանա լճի ու մեր թունավորման վտանգը (ֆոտոշարք)05-04-2017 Ամուլսարի նախագծի տեխնիկական բացերն ու խնդիրները28-02-2017 Վտանգի տակ են տարածաշրջանի ռազմավարական քաղցրահամ և հանքային ջրերի պաշարները.ՀԲՃ20-02-2017 Միջազգային բանկերի (IFC, EBRD) գերագնահատված չափանիշների հետքերով․ ՀԲՃ30-12-2016 ԱՄՈՒԼՍԱՐ՝ ՀՐԱՇՔՆԵՐԻ ԴԱՇՏ․ դոկտոր Արմեն Սաղաթելյան10-08-2012 Ամուլսարի ծրագիրը այս փուլում11-07-2012 Հայաստանում հանքարդյունաբերության ոլորտի լիցենզավորումն առավել թափանցիկ կդառնա18-06-2012 Շփոթմունք՝ Ամուլսարի խնդրի շուրջ16-06-2012 «ԷկոԼուր»-ի բաց նամակը «Գեոթիմ» ՓԲԸ-ին12-06-2012 «Ջերմուկ» քաղաքն ունի ընտրության երկու ուղի` կամ տուրիզմի, կամ հանքարդյունաբերության կենտրոն07-06-2012 «Գեոթիմ» ՓԲԸ-ն կոչ է անում «Ջերմուկը հանք չի դառնա» քաղաքացիական նախաձեռնությանը չներխուժել Ընկերության տարածք 01-06-2012 Քննարկեցին Ամուլսարի հանքավայրի շահագործման ռիսկերը17-05-2012 Տեղի կունենա քննարկում Ամուլսարի ոսկու հանքի հնարավոր շահագործման խնդրի շուրջ 08-05-2012 Գեոթիմը հիմնեց Գնդեվազի ծառուղին 03-05-2012 «Ջերմուկը հանք չի դառնա» քաղաքացիական նախաձեռնությունը խնդրում է ՀՀ նախագահին ամայանալու վտանգից փրկել Ջերմուկ քաղաքը13-03-2012 Գեոթիմը չի մասնակցում «քննարկմանը»22-02-2012 Ամուլսարի հանքավայրի «անթույլատրելի» շահագործման մասին ՀԱԿ-ի հայտարարությունը չունի որեւէ հիմնավորում. «Գեոթիմ» ՓԲԸ21-02-2012 Վտանգի տակ է դրված ազգի գենոֆոնդը12-01-2012 Ամուլսարի ոսկու հանքավայրի շահագործումն Ջերմուկի տարածաշրջանում անթույլատրելի է05-08-2011 ՎԶԵԲ-ը եւ ՄՖԿ-ն ներդրումներ են կատարում բրիտանական «Լայդիան Ինթերնեյշնլ»-ի Ամուլսարի ոսկու նախագծում 11-07-2011 Ամուլսարում ոսկու երկրաբանա-հետախուզական աշխատանքները լավ արդյունքներ են տվել02-02-2011 Հայաստանում եւս մեկ ոսկու հանքավայր կշահագործվի բաց եղանակով