Ահա այսպիսի խայտառակ իրողություն` գրեթե իբրև հրաշագործ ներկայացվող «Գարդասիլ»-ի վերաբերյալ (տեսանյութեր)

07-12-2017 22:07:29   | Հայաստան  |  Իրավունք
 

 
 
 
Հայաստանում այսօր շատ մարդկանց է հետաքրքիր, թե մարդու պապիլոմայի վիրուսի (ՄՊՎ, անգլերեն՝ HPV) դեմ «Գարդասիլ» քառավալենտ պատվաստանյութով պատվաստումը մարդուն ի՞նչ ժամկետով է ապահովում իմունիտետով ՄՊՎ-ի այն չորս (9, 11, 16, 18) շճատիպերի դեմ, որոնց դիմակայելու համար նախատեսված է: ՀՀ առողջապահության նախարար Լևոն Ալթունյանին ուղղված գրավոր հարցմամբ, ի թիվս այլ հարցերի, խնդրել էի պատասխանել «Գարդասիլ» քառավալենտ պատվաստանյութը, որը նախատեսվում է կիրառել Հայաստանում, պատվաստված անձնավորությանն ամբողջ կյանքի ընթացքում պաշտպանո՞ւմ է ՄՊՎ-ի վերոնշյալ  շճատիպերով վարակվելուց, ինչի համար նախատեսված է:
Վերոնշյալ հարցմանը ՀՀ առողջապահության նախարարության աշխատակազմի ղեկավար Նելսոն Զուլոյանի ստորագրությամբ նախարարության տված պատասխանից պարզ դարձավ, որ նախարարությունում շա՜տ զարմանալի մարդիկ են աշխատում… «Գարդասիլ քառավալենտ պատվաստանյութն ապահովում է պաշտպանություն ՄՊՎ-ի չորս շճատիպերից, ամբողջ կյանքի ընթացքում»,- նշված է նախարարության հիշյալ պատասխանում, սակայն ընդամենը 2 նախադասություն հետո, հակասելով վերոնշյալ հավաստմանը, գրված է.
«Երկրների փորձը ցույց է տալիս, որ 2006 թվականից պատվաստում ստացած անձանց մոտ արդեն 82 տոկոսով նվազել են սեռական կոնդիլոմաները և 55-60 տոկոսով` նախաքաղցկեղային վիճակները»:
ՀՀ առողջապահության նախարարությունն այսպիսով խոստովանում է, որ «Գարդասիլ» քառավալենտ պատվաստանյութը դրանով պատվաստված բոլոր անձանց մոտ չէ, որ ապահովում է պաշտպանություն ՄՊՎ-ի չորս շճատիպերից ամբողջ կյանքի ընթացքում: Այսինքն` «Գարդասիլ»-ը պատվաստվածների մնացած 40-45 տոկոսի մոտ նախաքաղցկեղային վիճակների, բնականաբար, հետագայում նրանց մի մասի մոտ նաև` արգանդի պարանոցի քաղցկեղի առաջացման առումով ՄՊՎ-ի չորս շճատիպերից պաշտպանություն ապահովում է կամ ընդամենը մի քանի տարի, կամ ընդհանրապես չի ապահովում պաշտպանություն: Ահա այսպիսի խայտառակ իրողություն` գրեթե իբրև հրաշագործ ներկայացվող «Գարդասիլ»-ի վերաբերյալ, որով ՀՀ բոլոր պոլիկլինիկաներում առաջիկա երկուշաբթի օրվանից փորձելու են զանգվածաբար պատվաստել մեր 13-ամյա աղջնակներին:
ԱՄՆ կառավարության VAERS (Vaccine Adverse Event Reporting System) տվյալների շտեմարանի համաձայն, 2017թ. սկզբի դրությամբ VAERS-ում գրանցվել է մարդու պապիլոմայի վիրուսի (ՄՊՎ, անգլերեն՝ HPV) դեմ «Գարդասիլ»-ով պատվաստումից հետո պատվաստվածների մոտ ի հայտ եկած կողմնակի ազդեցությունների ու հետևանքների վերաբերյալ 116 261 հաղորդում, որոնցից 209-ը՝ մահվան վերաբերյալ, դրանցից 10-ը՝ հանկարծամահության (http://www.medalerts.org/vaersdb/access.php ): 
Կողմնակի ազդեցությունների ցանկում նշված են՝ մահ, անպտղություն, վերարտադրողական գործառույթի խանգարումներ, վիժումներ, մկանային ցնցումներ, նյարդային համակարգի խանգարումներ, արյան ճնշման փոփոխություններ, գլխացավեր, հոդացավեր և այլն: ԱՄՆ-ում պատվաստումների պատճառով տուժածներին դրամական մեծ փոխհատուցում է տրվում՝ առողջությունը վերականգնելու համար։ Հայտնի է, որ Հայաստանում նախատեսվում է օգտագործել HPV4 («Գարդասիլ») տեսակի պատվաստանյութը, և հենց այդ տեսակի պատվաստանյութի համար են կողմնակի ազդեցությունների վերաբերյալ ամենաշատ զեկույցները VAERS-ում:
«Գարդասիլ»-ի վտանգավորության, առնվազն անվտանգության երաշխավորված չլինելու վերաբերյալ տեղեկությունները միայն VAERS-ում չէ, որ հրապարակված են, որտեղ պարզապես գրանցվում են ՄՊՎ-ի դեմ պատվաստումից հետո առողջական ինչ-ինչ խնդիրներ ունեցած մարդկանց հաղորդումները, և այդ հաղորդումներից ոչ բոլորի պարագայում է ապացուցված` այդ խնդիրները տվյալ պատվաստման հետևանքո՞վ են ի հայտ եկել, թե մեկ այլ բանի: ՀՀ առողջապահության նախարարությունը շարունակում է անտեսել, որ ՄՊՎ-ի դեմ կատարված պատվաստումների վերոնշյալ և, ընդգծում ենք, ի տարբերություն VAERS-ի տեղեկությունների, ապացուցված հետևանքների, ինչպես նաև պատվաստանյութի անվտանգության և արդյունավետության առնվազն երաշխավորված չլինելու վերաբերյալ բազմաթիվ հրապարակումներ կան բժիշկների, մասնագետների, գիտնականների, բժշկական, առողջապահական, գիտական կենտրոնների և պարբերականների կողմից: Հետաքրքիր է՝ իսկ ինչո՞ւ է անտեսում…
Ըստ ՀՀ առողջապահության նախարարությունից ստացված պաշտոնական պատասխանի, հիշյալ պատվաստանյութով պատվաստումը մինչև 15 տարեկանն իրականացվում է 2 դեղաչափով, առաջին և երկրորդ դեղաչափերի միջև պահպանելով 6 ամիս ընդմիջում, իսկ 15 տարեկանից բարձր տարիքում կատարվում է եռանվագ և այլևս պատվաստումը կրկնելու կարիք չկա: Սակայն, նախարարությունն այս տեղեկացումից հետո խուսափել է պատասխանել մեր հարցին՝ «Քանի՞ անգամ կարելի է քառավալենտ «Գարդասիլ»-ով, ինչպես նաև «Գարդասիլ»-ի մյուս տեսակներով պատվաստում անել (յուրաքանչյուրը՝ 13-15 տարիքային խմբերի համար երկնվագ, 15-ից բարձր տարիքային խմբերի համար եռանվագ)՝ առանց մարդու առողջությունը վնասելու»:
Նախարարությունը խուսափել է պատասխանել նաև մեր մյուս հարցին՝ ««Գարդասիլ» պատվաստանյութը  չի՞ կարող հանգեցնել օրգանիզմում ՄՊՎ-ի մուտացիայի և արգանդի վզիկի չարորակ գոյացության առաջացման»:
«Մարդու պապիլոմավիրուսային վարակի դեմ պատվաստանյութերը ռեկոմբինանտ պատվաստանյութեր են և իրենցից ներկայացնում են L1 կապսիդային (պատիճային) սպիտակուցներ,- նշված է նախարարությունից ստացված պատասխանում:- Այն ամբողջական վիրուս չէ, հետևաբար վերջիններս չեն կարող մուտացիայի ենթարկվել և առաջացնել արգանդի պարանոցի քաղցկեղ»:
ՀՀ առողջապահության նախարարությունն իր այս պատասխանով նախ կիսաճշմարտությունն է ներկայացրել (ի դեպ, կեղծիքի ամենանուրբ ու վտանգավոր տեսակը), քանի որ «Գարդասիլ»-ը և ՄՊՎ-ի դեմ կիրառվող մյուս պատվաստանյութը՝ «Ցերվարիքսը», իրենցից միայն պատիճային սպիտակուցներ չեն ներկայացնում: Օրինակ, քառավալենտ «Գարդասիլ»-ի յուրաքանչյուր չափաբաժին, պաշտոնական տեղեկատվության համաձայն, բացի պատիճային սպիտակուցներից, պարունակում է նաև 9,65 մգ նատրիումի քլորիդ, 780 մկգ l-histidine, 50 մկգ պոլիսորբատ 80, 35 մկգ նատրիումի բորատ և 225 մկգ ալյումինի հիդրօքսիֆոսֆատ սուլֆատ, որոնցից առնվազն վերջինը վտանգավոր է մարդու առողջության համար: Բազմաթիվ գիտնականներ և բժիշկներ պայքարում են, որպեսզի արգելվի ալյումինի ադյուվանտների օգտագործումը կլինիկական փորձարկումների հսկիչ խմբերում և պատվաստանյութերում (https://aacijournal.biomedcentral.com/articles/10.1186/1710-1492-10-4, https://www.hindawi.com/journals/jt/2014/491316/, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23609067 ):
Ավելին. պոլիսորբատ 80-ով պատված «Գարդասիլ»-ի նանոմասնիկները հեշտությամբ հաղթահարում են Աստծո կամ բնության ստեղծած արյուն-ուղեղ յուրօրինակ պատնեշը, որը թույլ չի տալիս, որ արյան մեջ եղած ամեն նյութ հասնի ուղեղին, և պատահական չէ ՄՊՎ պատվաստանյութի պատիճային սպիտակուցների կուտակումը ուղեղային վասկուլիտից մահացած աղջիկների մոտ (http://www.rescuepost.com/files/ltshaw-death-after-quadrivalent-hpv-vaccination-pharma-reg-affairs-2012.pdf, http://www.ajnr.org/content/23/10/1807, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11251246 ):
Երկրորդ, կիսաճշմարտությունը ներկայացնելուց բացի, ՀՀ առողջապահության նախարարությունը, ինչպես արդեն նշեցինք, խուսափել է մեր հարցին պատասխանել, բուն հարցից շեղվող պատասխան է տվել: Մեր հարցը, ինչպես ակնհայտ է, բնավ չի վերաբերում նրան, թե ՄՊՎ-ի դեմ պատվաստանյութերի պարունակած պատիճային սպիտակուցներն ամբողջական վիրո՞ւս են, թե ամբողջական վիրուս չեն, վերջիններս կարո՞ղ են մուտացիայի ենթարկվել և առաջացնել արգանդի պարանոցի քաղցկեղ, թե չեն կարող: Ընդունենք, թե հենց այնպես է, ինչպես ներկայացրել է նախարարությունը, սակայն մեր հարցը բոլորովին այլ էր և այլ է՝ ոչ թե «Գարդասիլ»-ի պարունակած սպիտակուցների մուտացիայի ենթարկվելու հնարավորության, այլ այն մասին, թե «Գարդասիլ» պատվաստանյութն արդյոք չի՞ կարող հանգեցնել օրգանիզմում ՄՊՎ-ի մուտացիայի և արգանդի վզիկի չարորակ գոյացության առաջացման, ինչից հասկանալի է, որ նկատի ունենք այն օրգանիզմը, որում ՄՊՎ-ն արդեն կա և «Գարդասիլ»-ը, քանի որ նախապես պացիենտի մոտ ՄՊՎ-ի առկայությունը պարզելու առումով հետազոտություն չի արվում, կարող է ներարկվել նաև նրան, ով արդեն վարակված է մարդու պապիլոմավիրուսով:
Խնդիրն այն է, որ ըստ նախարարությունից տողերիս հեղինակի ստացած պաշտոնական պատասխանի,  բնության մեջ գոյություն ունեն պապիլոմավիրուսի ավելի քան 200 տեսակներ, դրանցից քաղցկեղածին են համարվում ընդամենը 30-ը, ընդ որում, այդ 30 տեսակից 12-ը (թիվ, թիվ 6, 11, 40, 42, 43, 44, 54, 61, 70, 72, 81 և CP 6108) ցածր ռիսկի տեսակներ են, իսկ երեքը (26, 53 և 66 շճատիպերը) դասակարգված են որպես հնարավոր բարձր ռիսկի տեսակներ, ինչը նշանակում է, որ գիտականորեն ապացուցված չէ դրանց բարձր ռիսկի տեսակներ լինելը: Հետևաբար մեզ և այլոց մոտ հարց էր առաջացել՝ եթե մարդու օրգանիզմում արդեն իսկ կա ՄՊՎ-ի մնացած (բարձր ռիսկի տեսակներ չհամարվող) շուրջ 190 շճատիպերից որևէ մեկը, ապա նրան ներարկվող «Գարդասիլ»-ն արդյոք չի՞ կարող քաղցկեղածին չհանդիսացող մարդու պապիլոմավիրուսը մուտացիայի ենթարկել ու վերածել քաղցկեղածին տեսակի, ինչպես նաև ՄՊՎ-ի քաղցկեղածին, բայց ցածր ռիսկի տեսակները մուտացիայի ենթարկելով, վերածել բարձր ռիսկի տեսակների: Ահա այստեղ հանգամանորեն ներկայացված այս հարցին է, որ չի պատասխանել նախարարությունը, խուսափել է պատասխանել, եթե, իհարկե, չհամարենք, որ նախարարությունում չեն հասկացել հարցի իմաստը, ինչը գրեթե բացառված է, քանի որ նախարարությունում, մասնավորապես՝ նրա ենթակայության ներքո գործող «Հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման ազգային կենտրոն» ՊՈԱԿ-ում, որին նախարարությունը հանձնարարել է պատրաստել մեր հարցման պատասխանը, լավ թե վատ, մասնագետներ են աշխատում:
Մեր հարցմանը նախարարության այս և այլ պատասխաններին դեռ կանդրադառնանք, այժմ մեր ընթերցողներին տեղեկացնենք, որ ՀՀ առողջապահության նախարարությունը հանրությունից թաքցնելով ՄՊՎ-ի դեմ պատվաստման և «Գարդասիլ» պատվաստանյութի անվտանգության և արդյունավետության առնվազն չերաշխավորված, կասկածելի, վիճելի լինելը վկայող փաստերը, խախտել ու խախտում է «Մարդու վերարտադրողական առողջության և և վերարտադրողական իրավունքների մասին» ՀՀ օրենքի 4-րդ հոդվածի 1-ին մասի, մասնավորապես՝ նույն հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի պահանջը, ըստ որի, յուրաքանչյուր ոք իրավունք ունի «ստանալ հավաստի և ամբողջական (ընդգծումը` մերը) տեղեկատվություն սեռական և վերարտադրողական առողջության հարցերի շուրջ»:
Բացի վերոնշյալից, ՀՀ առողջապահության նախարարությունը 28.11.2017թ. N 89/14710-17 պաշտոնական գրությամբ պատասխանելով «Լույս» տեղեկատվական-վերլուծական կենտրոնի ղեկավար Հայկ Այվազյանի հարցմանը, տեղեկացրել է. «Մարդու պապիլոմավիրուսային վարակի (ՄՊՎ) դեմ պատվաստումներն իրականացվելու են բժշկական օգնություն և սպասարկում իրականացնող կազմակերպություններում (պոլիկլինիկաներում), պատվաստում կատարող բուժաշխատողի կողմից:
Յուրաքանչյուր երեխայի պատվաստումից առաջ տեղամասային բժիշկը կամ բուժքույրը ծնողին տեղեկացնում է պատվաստման վերաբերյալ և համաձայնեցնում ներկայանալու օրը:
Ծնողը և՛ համաձայնության, և՛ հրաժարման պարագայում պետք է ներկայանա պոլիկլինիկա: Համաձայնությունը պատվաստում ստանալու համար բանավոր է, հրաժարումը` գրավոր»:
Նախ, անհասկանալի է, թե ՄՊՎ-ի դեմ պատվաստումների պարագայում իրավական ի՞նչ հիմքեր կան` պատվաստումից հրաժարվող անձի հրաժարումը գրավոր պահանջելու վերաբերյալ: Երկրորդ. վերոնշյալ պրակտիկան, երբ պատվաստմանը ծնողի համաձայնությունը չի արտահայտվում գրավոր կերպով ու հաստատվում նրա ստորագրությամբ, կարող է հիմք հանդիսանալ ծնողի կամարտահայտության իրավունքի խախտման, մասնավորապես` առանց ծնողի համաձայնությունն ունենալու, նրա երեխայի պատվաստման` թելադրված ՄՊՎ-ի դեմ պատվաստումների ազգային ծրագիրը կամ վերադասի հնարավոր ցուցումը կամ հանձնարարությունը կատարելու շահագրգռությամբ:
Վերոնշյալ հնարավորությունը ու ծնողների իրավունքների խախտումը բացառելու նպատակով, անհրաժեշտ է ՀՀ առողջապահության նախարարությանը պարտավորեցնել` գրավոր հրահանգով, մեթոդական ցուցումով կամ այլ փաստաթղթով համապատասխան պահանջ ներկայացնել ՀՀ տարածքում գործող բոլոր պոլիկլինիկաներին` անչափահասներին ՄՊՎ-ի դեմ և, ընդհանրապես, մնացյալ բոլոր պատվաստումները կատարելիս, նրանց ծնողների համաձայնությունը ստանալ միայն գրավոր կերպով` հաստատված ծնողի ստորագրությամբ, մանավա՛նդ, որ «Բնակչության բժշկական օգնության և սպասարկման մասին» ՀՀ օրենքի 8-րդ հոդվածը (մեջբերում տվյալ հոդվածից` «Բուժողի կամ բուժվողի պահանջով համաձայնությունը կարող է լինել նաև գրավոր») ընձեռում է դրա հնարավորությունը:
«Լույս» տեղեկատվական-վերլուծական կենտրոնի ղեկավար Հայկ Այվազյանի հարցմանը ՀՀ առողջապահության նախարարության նույն պատասխանի համաձայն` «Պատվաստման հետ կապված ամբողջ տեղեկատվությունը, նաև սպասվող հետպատվաստումային անբարեհաջող դեպքերի մասին, տրվում է պոլիկլինիկաներում պատվաստումից առաջ»: Քանի որ սահմանված չէ համապատասխան կարգ, դարձյալ նշված չէ, որ վերոնշյալ տեղեկատվությունը պետք է տրվի գրավոր կարգով, ու ծնողը պետք է գրավոր կերպով և իր ստորագրությամբ հաստատի, որ ծանոթացել է պատվաստումից հետո հնարավոր հետպատվաստումային անբարեհաջող դեպքերի մասին:
Վերոնշյալ բացը կարող է վտանգել այն երեխաների թեկուզ մի մասի առողջությունը, որոնք պատվաստվելու են, քանի որ բուժաշխատողների մի մասի կողմից ծնողներն իրականում կարող են չտեղեկացվել կամ թերի տեղեկացվել պատվաստումից հետո հնարավոր հետպատվաստումային անբարեհաջող դեպքերի մասին, մինչդեռ նրանց այդ հնարավոր թերացումը հնարավոր չի լինի ապացուցել, քանի որ սահմանված չէ հետպատվաստումային անբարեհաջող դեպքերի մասին ծնողին գրավոր իրազեկելու և նշվածի վերաբերյալ նրա իրազեկված լինելու հաստատումը գրավոր ու ծնողի ստորագրությամբ ստանալու ընթացակարգ:
ՀՀ առողջապահության նախարարությունը չի սահմանել նաև ՄՊՎ-ի դեմ «Գարդասիլ»-ով պատվաստումից առաջ պատվաստման ենթակա անձանցից պարտադիր կարգով արյան նմուշառում և արյան վերլուծություն կատարելու ընթացակարգ, ինչը խիստ անհրաժեշտ է: Օրինակ, եթե մարդու արյան մակարդելիությունը մինչ պատվաստումը բարձր է, ապա «Գարդասիլ»-ի պարունակած 225 մկգ ալյումինի ադյուվանտը` ամորֆ ալյումինի հիդրօքսիֆոսֆատ սուլֆատը (amorphous aluminum hydroxyphosphate sulfate - AAHS), կարող է առաջացնել տրոմբոէմբոլիկ բարդություններ, ներառյալ` ուղեղում, ինչը կարող է ունենալ նաև մահացու հետևանք: Գոյություն ունեն արյան հետ կապված այլ խնդիրներ ևս, որոնք նույնպես կարող են առաջացնել լուրջ հետևանքներ: Վերոնշյալ ընթացակարգը չսահմանելով ու վտանգելով պատվաստման ենթակա անձանց առողջությունն ու կյանքը, քանի որ նրանք կարող են տեղյակ չլինել իրենց արյան մակարդելիության ցուցանիշին, ՀՀ առողջապահության նախարարությունը խախտել է ՀՀ Սահմանադրության 85-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված յուրաքանչյուրի առողջության պահպանման իրավունքը:
Անհրաժեշտ է ՀՀ բնակիչ հանդիսացող 13-ամյա աղջնակներին ՄՊՎ-ի դեմ լայնածավալ պատվաստումները հանել «Պատվաստումների ազգային օրացույց»-ից ու պատվաստումների ազգային ծրագրից, ինչը նշված տարիքի երեխաների առողջությունը և կյանքը չվտանգելու հրամայականով պայմանավորված, անհրաժեշտ է անհապաղ իրականացնել, քանի դեռ մասնագիտական շրջանակներում լուրջ տարակարծություններ, չփարատված կասկածներ ու վեճեր կան «Գարդասիլ»-ի և, ընդհանրապես, հիշյալ պատվաստումների անվտանգության և արդյունավետության վերաբերյալ:
 
Արթուր Հովհաննիսյան
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Նոյյան տապան   -   Իրավունք
Լուրեր Հայաստանից եւ Սփյուռքից

Կարդացել են 6360 անգամ



Բաժանորդագրվեք «Նոյյան Տապան»-ի մեր էջերին
«Յութուբում», «Ֆեյսբուքում» Եւ «Թվիթերում»` մեր հաղորդումներն անվճար դիտելու համար
 
Noyan Tapan - Նոյյան տապան
Facebook Group · 3 365 անդամ
Միանալ խմբին
Միացեք մեր «Ֆեյսբուքյան» խմբին՝ մեր հաղորդումները քննարկելու եւ բանախոսներին հարցեր ուղղելու համար
 

«Գարդասիլ»-ով պատվաստման վտանգավոր հետևանքները թեմայով կարդացեք նաեւ.

30-12-2017 «Գարդասիլով» պատվաստված 700 կին 160 մլն դոլարի փոխհատուցում է պահանջում Կոլումբիայի դատարանում. «Հետք»29-12-2017 Ստեր, կեղծիքներ` նույնիսկ չբերությամբ սպառնացող «Գարդասիլ»-ով մեր 13-ամյա աղջնակներին պատվաստելու համար (տեսանյութեր)21-12-2017 Եթե մենք լավ աշխատանք կատարենք, ապա նաև նոր պատվաստանյութերի միջոցով կկարողանանք կրճատել մարդկանց քանակը 10-15 տոկոսով (տեսանյութ)19-12-2017 Հայաստանի առողջապահության նախարարությունը խոստովանել է` իրականում ինքն էլ վստահ չէ «Գարդասիլ»-ով իրականացվող պատվաստումների անվտանգության հարցում (տեսանյութեր)19-12-2017 ՊԱՀԱՆՋՈՒՄ ԵՆՔ ՆԱԽԱՐԱՐ ԼԵՎՈՆ ԱԼԹՈՒՆՅԱՆԻ ԵՎ ՆՐԱ ՏԵՂԱԿԱԼ ՍԵՐԳԵՅ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ ՀՐԱԺԱՐԱԿԱՆԸ (տեսանյութ)15-12-2017 «Երկիր Ծիրանի» կուսակցությունը Լևոն Ալթունյանից պահանջում է՝ հրապարակային ներողություն խնդրել հայ աղջիկ երեխաներից15-12-2017 Տասներեքամյա աշակերտուհիների ծնողներն իսկապես մերժել են իրենց երեխաներին վտանգավոր «Գարդասիլ»-ով պատվաստումը, եթե չասենք, որ ընդվզել են…13-12-2017 Հերյուրանքների, ստի, կեղծիքի միջոցով փորձում են իրականացնել «Գարդասիլ»-ով վտանգավոր պատվաստումների ծրագիրը (տեսանյութեր)12-12-2017 «Գարդասիլը» չեն փորձաքննի, պատվաստումները չեն դադարեցնի. նախարարության պատասխանը11-12-2017 Հայաստանի առողջապահության նախարարը մինչև 15 տարեկան աղջնակների մինչև 25 տոկոսին, ըստ էության, անբարոյական է ներկայացրել կամ սեռական բռնության զոհ, տղամարդկանց մինչև 25 տոկոսին` մանկապիղծ (տեսանյութեր) 11-12-2017 Հայաստանի այսպիսի առողջապահության նախարար ունենալը խայտառակություն է, Լևոն Ալթունյանին օր առաջ պետք է պաշտոնանկ անել (տեսանյութ)11-12-2017 Իրականում ինչ են ներարկել աղջիկներին` «Գարդասիլ», թե՞… Հայաստանի առողջապահության նախարարության ծաղկաձորյան շոուն չունի ոչնչի արժեք (տեսանյութ)08-12-2017 Դպրոցներում ստորագրություններ են հավաքել` «Գարդասիլ» վտանգավոր պատվաստանյութով պատվաստման առնչությամբ. ահազանգ08-12-2017 «Գարդասիլ»-ով մեր երեխաներին պատվաստելու առնչությամբ հույժ կարևոր իրազեկում ծնողներին07-12-2017 Ահա այսպիսի խայտառակ իրողություն` գրեթե իբրև հրաշագործ ներկայացվող «Գարդասիլ»-ի վերաբերյալ (տեսանյութեր) 06-12-2017 «Գարդասիլ»-ի անվտանգության կլինիկական փորձարկումները խաբեական բնույթ ունեն (տեսանյութեր)02-12-2017 Յուրաքանչյուր բուժաշխատող, ով կհանդգնի առանց ծնողի համաձայնության ու ներկայության, «Գարդասիլ»-ով պատվաստել նրա 13-ամյա աղջկան, պատասխան է տալու01-12-2017 Եթե «Գարդասիլ»-ով պատվաստված աղջիկները չկարողանան ծննդաբերել (տեսանյութեր)27-11-2017 Հայաստանի առողջապահության նախարարությունը խոստովանել է` «Գարդասիլ»-ով պատվաստվելուց հետո 13-ամյա մոտ 1000 հայ աղջնակ մղկտալու է ուժեղ ցավից, մոտ 1500-ը ջերմելու է26-11-2017 ««Գարդասիլ»-ով ցուցադրական պատվաստում» այսօրվա շոուն չի կարող հասարակությանը հավատ ներշնչել, այս առումով առողջապահության նախարարության ջանքերը զուր են. լրացված (տեսանյութեր)23-11-2017 Մեր 13-ամյա աղջնակներին վտանգավոր «Գարդասիլ»-ով պատվաստելու առնչությամբ իբրև հանրային քննարկում կազմակերպված խայտառակ շոուն22-11-2017 Մեր 13-ամյա աղջնակներին «Գարդասիլ»-ով պատվաստելու հետ կապված առողջապահության նախարարի ու նախարարության ջրերը պղտոր են (տեսանյութեր)22-11-2017 Երբ գործի են դնում «Գարդասիլը» ատամներով պաշտպանող «դիպուկահարներին». «Իրավունք»21-11-2017 Հայաստանի ԱՆ 13-ամյա աղջնակներին «Գարդասիլ»-ով ՄՊՎ-ի դեմ պատվաստումների առնչությամբ հանրությունից թաքցնելու բան ունի (տեսանյութեր)21-11-2017 «Հայ աղջիկները փորձադաշտ չեն.Հայաստանում պատրաստվում են իրականացնել հականախագահական և հակասահմանդրական գործողություն».Ալեքսանդր Ամարյան (տեսագրություն)20-11-2017 ««Գարդասիլի» միջոցով դրսի ուժերը նպատակ ունեն ՀՀ-ում մեծացնել անպտղության մակարդակը».iravunk.com16-11-2017 Աղջիկները մահացել են «Գարդասիլ»-ով մարդու պապիլոմա վիրուսի դեմ պատվաստումից հետո, 14-ամյա աղջիկը՝ 2-րդ ներարկումից երկու շաբաթ անց (տեսանյութեր)14-11-2017 Ձեր 13-ամյա աղջնակները հիմա «Գարդասիլ»-ով պատվաստվելով, հետագայում կարող են զրկվել մայրանալու կարողությունից. հույժ կարևոր զգուշացում ծնողներին (տեսանյութեր)10-11-2017 Պարզ է, որ երկրում պատրաստվում է դավադրություն, և արդեն երևում է, որ ոչ միայն հայ ընտանիքի դեմ, դա դավադրություն է պետականության դեմ10-11-2017 SOS. «Երկրում դավադրություն է պատրաստվում. դավադիրները՝ կառավարության մեջ են» (տեսագրություն) 25-09-2017 «Գարդասիլ» պատվաստա նյութով մեր 13 տարեկան աղջիկների պատվաստումների աղետալի հետևանքները (տեսանյութեր)22-09-2017 «Գարդասիլ» պատվաստանյութով 13 տարեկան աղջիկների պատվաստումները հայկական գենը ոչնչացնելուն ուղղված քայլ է («Գարդասիլ» պատվաստանյութի զոհերը տեսանյութեր)14-09-2017 Պապիլոմա վիրուսի դեմ ՀՀ ԱՆ պատվաստումների ծրագրի վտանգավորության մասին07-09-2017 Եթե նույնիսկ 13 տարեկան աղջիկների ճակատագրերը խեղվեն, առողջապահության նախարարությունը բժիշկների պատասխանատվությամբ չի պրծնի (տեսանյութեր)22-08-2017 Հայաստանի հե՞րթն է եկել նույնիսկ երեխաներին «Գարդասիլ» պատվաստանյութի ներարկմամբ զոհեր տալու (տեսանյութ)18-08-2017 Հայաստանում նույնիսկ 13 տարեկան աղջիկներից սկսած, փորձելու են պատվաստել պապիլոմա վիրուսի դեմ` վիրուսից բխող վտանգը չափազանցնելով (տեսանյութ)