Ապօրինի գույքի բռնագանձման համակարգը ընթացիկ հակակոռուպցիոն պայքարի կարևորագոյն գործիքներէն եւ միջոցներէն է
01-07-2026 15:22 Հայաստան Մամլո հաղորդագրություն
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ներկա է գտնվել Հայաստանի Հանրապետության դատախազութեան հիմնադրութեան օրվան նուիրուած՝ «Ապօրինի ճանապարհով ձեռք բերուած գույքի հետքերով․ քրեական հետապնդում, գույքի վերականգնում եւ բռնագանձուած գույքի կառավարում, քրեական արդարադատութեան զոհակենտրոն մոտեցման ամրապնդում» թեմայով միջազգային համաժողովին:
Միջոցառմանն ներկա են եղած նաեւ ԱԺ նախագահ Ալեն Սիմոնյանը, Գլխաւոր դատախազ Աննա Վարդապետյանը, օրենսդիր, գործադիր մարմինների ներկայացուցիչներ, Եվրոպայի խորհրդի անվտանգութեան, բարեվարքութեան եւ իրավունքի գերակայութեան տնօրինութեան տնօրեն Հաննա Յունկերը, ՀՀ-ում հավատարմագրված դիվանագիտական առաքելութիւնների ղեկավարներ, ինչպէս նաեւ միջազգային փորձագետներ։
Վարչապետը հանդես եկած ելոյթով, շնորհաւորելով ներկաներին Դատախազութեան աշխատողի օրվա առիթով եւ ընդգծելով այն միջազգային համաժողովի ձեւաչափով անցկացնելու կարեւորութիւնը։ Նիկոլ Փաշինյանի խօսքով՝ դա հնարաւորութիւն է տալիս անդրադառնալու դատախազութեան գործունէութեան, ինչպէս նաեւ փորձի փոխանակմանը. «Օրենքը, իրավունքը զարգանում է, եւ ինչքան մենք լինենք միջազգային հաղորդակցութեան մէջ, այնքան աւելի արդյունավետ կլինենք Հայաստանում արդարութեան եւ արդարադատութեան հաստատման, թող տվեք ասել, համաժողովրդական ակնկալիքը իրականութիւն դարձնելու ճանապարհին»։
Անդրադառնալով համաժողովի թեմային՝ ապօրինի գույքի բռնագանձման համակարգին, երկրի ղեկավարը նշել է. «Ես ուզում եմ առիթն օգտագործել մի կարեւոր, իմ կարծիքով, թյուրըմբռնում պարզաբանելու համար։ Կայ ընդհանուր ընկալում, եւ այդ ընկալման պատճառները պարզ են, որ ապօրինի գույքի բռնագանձման համակարգը եւ ինստիտուտն ուղղուած է կամ գործում է նախկին պաշտոնեաների գործունէութեան համատեքստում։ Բայց թող տվեք ասել, որ սա թյուրըմբռնում է, որովհետեւ ապօրինի գույքի բռնագանձման համակարգը իրականում ընթացիկ հակակոռուպցիոն պայքարի կարեւորագոյն գործիքներից եւ միջոցներից մէկն է, որպէսզի այս պահին գործող պաշտոնեաները այդ ազդակը ստանան, որ գույքի նկատմամբ անառողջ եւ ոչ օրինական ուշադրութիւնը հեռանկար չունի, որովհետեւ այս պահից պէտք է կանխատեսելի լինի, թէ դա ինչի է բերելու եւ ինչի է հանգեցնելու։ Եւ այս առումով, ապօրինի գույքի բռնագանձման ինստիտուտը, որի լիարժեք գործարկման հարցում, իհարկե, եւ՛ ժողովուրդը, եւ՛ Կառավարութիւնը մի փոքր անհամբեր են, հակակոռուպցիոն քաղաքականութեան, Կառավարութեան եւ կառավարող մեծամասնութեան շատ կարեւոր սիւներից մէկն է»։
Վարչապետն անհանգստացնող փաստ է համարել հակակոռուպցիոն քաղաքականութիւնների մէջ, այդ թվում՝ միջազգային վարկանիշերում, որոշակի լճացման փուլում գտնուելը եւ ընդգծել. «Դրա հետ մենք որեւէ կերպ չենք կարող համակերպուել, որովհետեւ մեզ համար սկզբունքային է, որ հակակոռուպցիոն քաղաքականութեան ոլորտում անընդհատ, սկզբունքային եւ հետեւողական առաջընթաց արձանագրենք։ Ես առիթ ունեցել եմ ասելու, հիմա էլ ուզում եմ ընդգծել, որ նոր ձեւաւորուող Կառավարութիւնը եւ խորհրդարանական մեծամասնութիւնը առաջնային խնդիր են համարում ժողովրդավարական բարեփոխումների ամբողջ փաթեթը, պայմանական ասած, վերագործարկելու, թարմացնելու կամ ռեստարտ անելու պրոցեսը, եւ սա շատ կարեւոր է մեզ համար»։
Այդ համատեքստում, Նիկոլ Փաշինյանը կարեւորել է գործընկերների հետ համագործակցութեամբ հստակ հանրային կոնսենսուս ձեւակերպելու անհրաժեշտութիւնը, թէ ինչ է արդարութիւն եւ ինչ է արդարադատութիւն։ «Ես մեր իրականութեան մէջ այդ բացը նկատում եւ զգում եմ, որ հանրային կոնսենսուս չկա, հանրային կամ պետական կարգախոս կամ ուղերձ չկա, թէ արդարութիւնը եւ արդարադատութիւնը ինչ են։ Իմ պատկերացմամբ՝ արդարադատութիւնը եւ արդարութիւնը դիտարկուում են միայն եւ միայն բացառապէս լեգիտիմութեան համատեքստում, որովհետեւ այն, ինչ առավելագույնս համապատասխանում է լեգիտիմութեանը՝ առավելագույնս համապատասխանում է արդարութեան եւ արդարադատութեան։ Ամենակարեւոր դրոյթը սրանից հետո այն է, որ լեգիտիմութեան մի աղբիւր կայ եւ այդ աղբիւրը սուվերենն է՝ Հայաստանի Հանրապետության ժողովուրդը։ Եւ չի կարող արդարութիւնը ու արդարադատութիւնը ինստիտուցիոնալ մակարդակում կտրված լինել լեգիտիմութենէն»,- շեշտել է վարչապետը։
Նիկոլ Փաշինյանը հավելել է, որ մեր իրավական մենթալիտետի, սոցիալ հոգեբանութեան մէջ այդ խնդիրը գոյութիւն ունի՝ արդարութիւնը եւ արդարադատութիւնը ճեղք ունեն լեգիտիմութեան, այսինքն՝ ժողովրդի հետ։ Վարչապետի դիտարկմամբ՝ ոչ թէ ժողովրդի ընկալումներն ու ցանկութիւնները պէտք է ինքնաբերաբար արտայայտուեն արդարութեան եւ արդարադատութեան տեսքով, այլ՝ արդարութեան եւ արդարադատութեան ինստիտուտները, ժողովրդի ցանկութիւնները պէտք է սահմանափակեն իրավունքով, շահերի պաշտպանութեամբ։ Սակայն, ըստ Նիկոլ Փաշինյանի, իրականում այս բանաձեւը չի հաջողուել ներդնել Հայաստանում. «Մենք այս խնդիրների լուծման հետեւից պէտք է գնանք երկու ուղղութիւններով: Առաջին՝ մեր սահմանադրական կարգի լեգիտիմութեան լիարժեք հաստատմամբ։ Այսինքն՝ սահմանադրական կարգ, որ հաստատուած է ժողովրդի ազատ կամարտահայտութեամբ։ Եւ երկրորդ՝ իրավական եւ իրավաբանական կրթութեան ոլորտում մեզ անհրաժեշտ են լրջագոյն բարեփոխումներ եւ փոփոխութիւններ»։
Այդ համատեքստում, Նիկոլ Փաշինյանը կարեւորել է Հայաստանում իրավական եւ իրավաբանական կրթութեան զարգացումը՝ աշխարհում եւ Հայաստանում տեղի ունեցող տրամաբանութիւններին համահունչ։ Վարչապետն ընդգծել է նաեւ արդարադատութեան վերաբերեալ ժողովրդի մոտ առկա հարցերին պատասխաններ տալու անհրաժեշտութիւնը։ «Իմ կարծիքով՝ Հայաստանում արդարութեան եւ արդարադատութեան հաստատման համար, ըստ էութեան, բոլոր հարցերը կամ հարցերի առնվազն մեծամասնութիւնը, որոնք դրվել են Կառավարութեան առաջ, լուծել ենք։ Եւ լուծել ենք նաեւ ժողովրդին անընդհատ բացատրելով, որ մենք բարդ սոցիալ-տնտեսական պայմաններում այս բոլոր որոշումները կայացնում ենք ոչ թէ պաշտոնեաների, այլ ժողովրդի համար, որպէսզի ժողովուրդը տեսնի դրա արդիւնքը, տեսնի, որ Հայաստանում կայ արդարութիւն եւ արդարադատութիւն։ Իսկ այսօր, կներեք, իմ կարծիքով՝ Հայաստանի Հանրապետությունում արդարութիւնը կամ արդարադատութիւնը հասանելի է էլիտաներին, միայն էլիտաներին, նրանք ովքեր ունեն փող, նրանք ովքեր ունեն կապեր, նրանք ովքեր ունեն մեզ համար անտեսանելի պատմութիւններ, եւ սա լուրջ ֆունդամենտալ պրոբլեմ է։ Այդ պրոբլեմին պէտք է անդրադառնանք, չկա ուրիշ տարբերակ»,- ասել է երկրի ղեկավարը՝ հավելելով, որ պէտք է հստակ առերեսուել այս խնդրին։
Վարչապետի խօսքով՝ այդ թվում նախընտրական քարոզարշաւը եւ ընտրութիւնները ձեւակերպել են հարցեր եւ դատաիրավական համակարգը այդ հարցերին պատասխանելու երկար ժամանակ չունի. «Եթե այդ հարցերին երկար ժամանակ կոնկրետ պատասխաններ չհնչեն, դա նշանակում է Հայաստանի դատաիրավական համակարգը սաբոտաժի է ենթարկում այդ հարցերին պատասխանելը։ Սա արդէն քաղաքական իրադրութիւն է, եւ այդ քաղաքական իրադրութիւնը պէտք է հասցեագրվի քաղաքական ճանապարհներով։ Եւ մյուս կողմից ես հավատում եմ, հույս ունեմ, որ այս ժամանակաշրջանում այդ ըմբռնումը բավականին հուսալի հենարան է ձեւաւորել Հայաստանի Հանրապետության դատաիրավական համակարգում»։
Նիկոլ Փաշինյանը միաժամանակ նկատել է՝ կարեւորն այն է, որ այդ գործընթացը փակուղի չի մտել եւ հույս հայտնել, որ այդ թվում՝ այսօրվա քննարկումների ընթացքում, միջազգային գործընկերների աջակցութեամբ՝ ելքերը կգտնեն։ Այդ համատեքստում, վարչապետը նաեւ ընդգծել է՝ գործընթացը չպետք է շեղուի երկրի միջազգային ստանձնած պարտաւորութիւններից։
Վարչապետ Փաշինյանը դատախազութեան բոլոր աշխատողներին եւս մէկ անգամ շնորհաւորել է օրվա առիթով եւ շնորհակալութիւն հայտնել կատարված աշխատանքի համար։ Ամփոփելով՝ Նիկոլ Փաշինյանն իր աջակցութիւնը հայտնել է բոլոր այն դատախազներին, ովքեր իրենցն են համարում Հայաստանի Հանրապետությունում արդարադատութիւն եւ արդարութիւն հաստատելու օրակարգը՝ համաձայն այն տրամաբանութեան, որ այդ թվում՝ արդարութիւնը եւ արդարադատութիւնը պէտք է բխեն լեգիտիմութենէն, սուվերենից, որը Հայաստանի Հանրապետության ժողովուրդն է։
* Այս բնագիրը ինքնաշխատօրէն թարգմանուած է արհեստական բանականութեան (ԱԲ) կողմէ:
ԱՐԵՒՄՏԱՀԱՅԵՐԵՆ
