ԱՐԵՒՄՏԱՀԱՅԵՐԵՆ
– Ամերիկյան ոչ պաշտոնական խոսափող համարվող լրատվամիջոցները կը հաղորդեն, որ Վաշինգտոնը կը քննարկի Իրանի դեմ լայնածավալ ռազմական գործողության հնարավորությունը։ Ինչպե՞ս կը գնահատեք այս հրապարակումները։
– Նման արտահոսքերը սովորաբար պատահական չեն լինում։ Դրանք, որպես կանոն, համաձայնեցվում են պաշտոնական գերատեսչությունների հետ եւ ծառայում են որպես տեղեկատվական ճնշման միջոց՝ բանակցային գործընթացում ամերիկյան դիրքերն ամրապնդելու նպատակով։ Սակայն այս դեպքում արդեն միայն տեղեկատվական ազդեցության մասին չէ խոսքը։ Փոխըմբռնման հուշագրի փաստացի խաթարումն ու Իրանի ռազմավարական նշանակության օբյեկտների դեմ հարվածները կը ցույց տան, որ մագլցումն արդեն նոր փուլ է մտել։
– Այս փուլում հիմնական խնդիրը միջուկային ծրագրի՞ն է առնչվում, թե՞ Հորմուզի նեղուցին։
– Փաստերը կը ցույց տան, որ առանցքային հարցը Հորմուզի նեղուցն է։ Իրանը բազմիցս հայտարարել է, որ միջուկային ծրագրի ռազմականացում չի հետապնդում։ Միևնույն ժամանակ Իրանի հոգևոր առաջնորդի խորհրդականը վերջերս ընդգծեց, որ Հորմուզը Թեհրանի համար շատ ավելի կարևոր նշանակություն ունի, քան միջուկային թղթածրարը։ Սա նշանակում է, որ հիմնական հակասությունը վերաբերում է ոչ թե միջուկային թեմային, այլ նեղուցի նկատմամբ վերահսկողությանը եւ դրա օգտագործման պայմաններին։
– Ինչո՞ւ է Հորմուզն այդքան կարևոր Միացյալ Նահանգների համար։
– Որովհետև այն համաշխարհային էներգետիկ հաղորդուղիների առանցքային հանգույցներից մեկն է։ Այդ ճանապարհով դեպի Չինաստան է տեղափոխվում էներգակիրների զգալի մասը։ Հետևաբար, Հորմուզի նկատմամբ վերահսկողությունը վաղուց արդեն միայն իրանա-ամերիկյան հարաբերությունների խնդիր չէ․ այն նաեւ ԱՄՆ–Չինաստան աշխարհաքաղաքական մրցակցության կարևոր բաղադրիչ է։ Այդ համատեքստում պետք է դիտարկել նաեւ նեղուցի օգտագործման կանոնների եւ հնարավոր վճարային մեխանիզմների շուրջ Վաշինգտոնի հայտարարությունները։
– Այս զարգացումներն ի՞նչ ազդեցություն կարող են ունենալ Լիբանանի ուղղությամբ։
– Թեև տարածաշրջանի մյուս ուղղություններում լարվածությունն աճում է, Լիբանանի ճակատում առայժմ գործում են որոշակի զսպող մեխանիզմներ։ Խախտումներ կան, սակայն Իսրայելը դեռ չի վերադարձել ռազմական գործողությունների նախկին ծավալին։ Միաժամանակ շարունակվում են Վաշինգտոնի եւ Հռոմի բանակցությունները։
– Ի՞նչ նպատակ է հետապնդում Իսրայելը այդ բանակցություններում։
– Այս պահին ավելի կարևոր է ոչ թե բանակցությունների արդյունքը, այլ դրանց շարունակականությունը։ Քննարկվում են փորձնական փուլերի ժամկետները, տեղակայումներն ու անվտանգության մեխանիզմները, սակայն վերջնական որոշումներ դեռ չկան։ Իսրայելը ձգտում է հնարավորինս երկարաձգել այդ անցումային շրջանը՝ պահպանելով իր վերահսկողությունն ու ներկայությունը լիբանանյան որոշ տարածքներում։
– Ո՞րն է գլխավոր վտանգը, եթե այս գործընթացը շարունակվի։
– Եթե փորձնական փուլը երկարաձգվի կամ վերածվի կայուն status quo-ի, ապա Լիբանանի տարածքային ամբողջականության հարցը կարող է աստիճանաբար վերածվել զուտ քաղաքական հայտարարության։ Այդ դեպքում Իսրայելի վաղեմի նպատակը՝ հարավային Լիբանանում անվտանգության գոտու ձևավորումը, կարող է փաստացի ամրապնդվել։ Հենց այդ պատճառով այսօր ոչ միայն բանակցությունների բովանդակությունն է կարևոր, այլեւ դրանց տևողությունն ու ռազմավարական նպատակը։
* Այս բնագիրը ինքնաշխատօրէն թարգմանուած է արհեստական բանականութեան (ԱԲ) կողմէ:
